Tốt Động – Chúc Động

📜 Bối cảnh: nghĩa quân Lam Sơn Bắc tiến

Năm 1418, Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa ở Lam Sơn (Thanh Hóa). Những năm đầu vô cùng gian khổ: lực lượng nhỏ yếu, thiếu lương, nhiều phen nghĩa quân phải rút lên núi Chí Linh cầm cự, thậm chí Lê Lợi từng phải tạm xin hòa hoãn với quân Minh để bảo toàn lực lượng. Bước ngoặt đến khi nghĩa quân chuyển hướng vào Nghệ An (từ năm 1424) xây dựng căn cứ, được nhân dân hưởng ứng nhiệt liệt nên ngày càng lớn mạnh.

Đến đầu năm 1426, nghĩa quân đã làm chủ phần lớn vùng đất từ Thanh Hóa trở vào đến Tân Bình, Thuận Hóa; quân Minh chỉ còn cố thủ rải rác trong vài tòa thành như những 'hòn đảo giữa biển cả'. Nắm thời cơ, Lê Lợi nhận định tinh binh của giặc đang bị kìm chân ở Nghệ An, các thành vùng Trung châu tất sơ hở, bèn chia quân làm ba đạo tiến ra Bắc.

Cuộc Bắc tiến tháng 8 năm 1426 không phải một cuộc tổng tấn công, mà nhằm mở rộng địa bàn, tranh thủ lòng dân và tiêu hao sinh lực địch để chuẩn bị cho những trận quyết chiến. Tuy quân số mỗi đạo không nhiều, nhờ dân chúng giúp sức, nghĩa quân vẫn hoạt động được rộng khắp đồng bằng và trung du Bắc Bộ. Cánh quân của Phạm Văn Xảo, Lý Triện liên tiếp đánh bại các đợt phản công của quân Minh ở Ninh Kiều, Nhân Mục, ép giặc co về thành Đông Quan.

Trước tình hình bất lợi, nhà Minh điều hai đạo viện binh sang Giao Chỉ. Đạo chủ yếu do Vương Thông, Mã Anh chỉ huy theo đường Quảng Tây. Cuối tháng 10 năm 1426, Vương Thông vào Đông Quan, tiếp nhận quyền chỉ huy toàn bộ quân Minh ở Giao Chỉ, nâng tổng lực lượng lên rất đông đảo.

⚖️ Tương quan lực lượng: cuộc đấu của kẻ yếu chống kẻ mạnh

Theo Đại Việt sử ký toàn thư, viện binh của Vương Thông khoảng 5 vạn quân, cộng với lực lượng sẵn có ở Đông Quan thì tổng cộng lên tới khoảng 10 vạn người. Sử nhà Minh (Minh thực lục) ghi con số khiêm tốn hơn — khoảng 5 vạn 4 nghìn quân — song dù theo nguồn nào, quân Minh cũng đông áp đảo. Vì phải để lại một lực lượng giữ thành Đông Quan, số quân Minh thực sự tham chiến ước tính khoảng bốn phần năm lực lượng có mặt.

Về phía nghĩa quân, lực lượng trực tiếp tham chiến chỉ gồm khoảng 2.000 quân của Lý Triện, Đỗ Bí và 3.000 quân tiếp viện của Đinh Lễ, Nguyễn Xí — tổng cộng chừng 5.000 'quân tinh nhuệ' từ Thanh Hóa. Nếu tính cả dân binh các làng quanh vùng Tốt Động – Chúc Động nô nức tham gia hỗ trợ, con số ước chừng lên tới khoảng 10.000 người. Dù vậy, so về binh lực và khí tài (nhất là hỏa pháo), nghĩa quân vẫn ở thế yếu rõ rệt.

Chính sự chênh lệch ấy buộc các tướng Lam Sơn không thể đánh đối đầu, mà phải dựa vào mưu kế, địa hình và yếu tố bất ngờ. Ngược lại, ưu thế áp đảo về quân số lại nuôi dưỡng sự chủ quan, khinh địch của Vương Thông — và đó chính là tử huyệt mà nghĩa quân nhắm vào.

Trận đánh vì thế trở thành một ví dụ kinh điển của nghệ thuật quân sự Việt Nam: 'lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống mạnh', biết khoét sâu điểm yếu chí mạng của một đối thủ mạnh hơn nhiều lần.

🗺️ Địa thế Tốt Động – Chúc Động: cái bẫy thiên nhiên

Tốt Động và Chúc Động đều thuộc địa bàn huyện Chương Mỹ, Hà Nội ngày nay. Cánh đồng Tốt Động là một vùng chiêm trũng, lầy lội, nằm trên tuyến đường bộ ngắn nhất và tốt nhất nối Thanh Hóa, Nghệ An với Đông Quan. Lê Quý Đôn trong Kiến văn tiểu lục từng mô tả nơi đây 'ruộng phẳng dân đông', có đường cái lớn là lối vào Thanh Hóa của triều trước.

Chúc Động (vùng thị trấn Chúc Sơn cũ) nằm cách Tốt Động khoảng 5–6 km về phía đông bắc, ngay phía tây bến Ninh Kiều bên sông Đáy. Cả hai con đường từ Ninh Kiều về phía Cao Bộ — nơi quân Lam Sơn đóng giữ — đều phải đi qua vùng Chúc Động. Đây là dải đất hẹp, hai bên là ruộng nước, rất thích hợp để chia cắt và mai phục một đạo quân đông nhưng phải hành quân thành hàng dài.

Các tướng Lam Sơn đã nhìn ra giá trị của địa thế ấy: nếu dụ được đại quân Minh dồn vào con đường nhỏ giữa đồng lầy, ưu thế quân đông của địch sẽ trở nên vô dụng, thậm chí phản tác dụng khi đội hình bị ùn ứ, kỵ binh và pháo nặng sa lầy không xoay trở được.

Yếu tố thời tiết càng giúp sức cho nghĩa quân: hôm diễn ra trận đánh trời đổ mưa, biến cánh đồng vốn đã lầy lội thành một bãi sình thực sự — biến cả vùng Tốt Động thành một cái bẫy thiên nhiên khổng lồ chờ sẵn quân thù.

🧠 Kế hoạch hai bên: 'tương kế tựu kế'

Sau khi vào Đông Quan, Vương Thông chủ trương tiêu diệt lực lượng Lam Sơn ở Trung châu trước. Hắn chia quân làm hai đạo: một đạo chính binh do đích thân hắn chỉ huy tiến thẳng tới doanh trại quân Lam Sơn ở Cao Bộ; một đạo kỳ binh gồm kỵ binh và pháo binh bí mật đi đường vòng qua Tốt Động, vòng ra phía sau rồi nổ pháo làm hiệu. Nghe pháo, đạo chính binh sẽ cùng đạo kỳ binh từ hai mặt giáp công, ý đồ đánh vu hồi, khép chặt vòng vây.

Kế hoạch tưởng chừng kín kẽ ấy lại bị lộ. Trong khi chuẩn bị, quân Lam Sơn bắt sống được lính do thám của Vương Thông và khai thác được toàn bộ ý đồ hợp vây của địch. Nắm trong tay thông tin quý giá cùng lợi thế am hiểu địa hình, các tướng Lam Sơn quyết định 'tương kế tựu kế' — mượn ngay cái kế của địch để đánh lại địch.

Họ dự liệu quân Minh sẽ phải hành quân tập trung trên cung đường nhỏ hẹp giữa hai bên ruộng nước, nên bố trí hai trận địa mai phục dày đặc tại Tốt Động và Chúc Động. Quan trọng nhất: thay vì để địch nổ pháo hiệu, chính nghĩa quân sẽ chủ động bắn pháo trước để 'nhử' Vương Thông, khiến hắn tưởng nhầm đó là pháo hiệu của đạo kỳ binh đã vòng tới nơi.

Đây là một thế trận đánh vào tâm lý: dùng chính niềm tin chủ quan của địch (rằng kế hoạch đang diễn ra trơn tru) để dẫn dắt hắn tự bước vào chỗ chết. Một số nhà nghiên cứu còn ví cách chia cắt, mai phục tài tình ở đây với chiến thuật của quân Phần Lan trong Chiến tranh Mùa đông hơn năm thế kỷ sau.

⚔️ Diễn biến: quân Minh sa bẫy ở đồng lầy

Trước trận quyết chiến, đã có những cuộc đụng độ dọn đường. Quân Lam Sơn mai phục, nhử và đánh thiệt hại các cánh quân Minh ở vùng Tam La (Cổ Lãm) và Cổ Sở. Những thất bại nhỏ này khiến kế hoạch ba mũi tiến công ban đầu của Vương Thông phá sản, buộc hắn phải dồn quân lại và thận trọng hơn — nhưng vẫn không từ bỏ ý định truy diệt nghĩa quân.

Khi tiến tới khu vực Ninh Kiều, Vương Thông mới biết Lý Triện, Đỗ Bí đã phá hủy doanh trại, lui về giữ Cao Bộ. Tham tán quân vụ Trần Hiệp thấy địa thế hiểm trở, lo có mai phục, khuyên nên cho trinh sát dò xét trước. Nhưng Vương Thông cậy quân đông, gạt phắt lời can, quyết tâm truy đuổi.

Sáng sớm ngày 7 tháng 11 năm 1426, quân Minh chia hai đạo tiến đánh Cao Bộ theo đúng kế hoạch. Khi đạo chính binh của Vương Thông tới Tốt Động, quân Lam Sơn chủ động bắn pháo. Nghe tiếng pháo, Vương Thông lầm tưởng là pháo hiệu của đạo kỳ binh; lại thấy xung quanh im ắng (vì Đinh Lễ, Lý Triện đã lệnh cho binh sĩ nghe pháo vẫn nằm im), hắn tin chắc không có địch nên thúc quân tiến nhanh.

Đợi đại quân Minh lọt hẳn vào giữa trận địa, phục binh Lam Sơn từ nhiều hướng đồng loạt xông ra. Trời mưa, đồng lầy nhão nhoét khiến kỵ binh và pháo nặng của quân Minh sa lầy, đội hình ùn ứ, mất khả năng chống đỡ. Tại Chúc Động, toán hậu quân vừa vượt sông Đáy cũng bị phục binh đánh tan. Đạo kỳ binh của địch, vốn định nổ pháo đánh lạc hướng, thì kinh hoàng vì nghe tiếng pháo từ chính phía quân ta; khi hay tin chủ lực đã vỡ, chúng vội tháo chạy về Đông Quan trong hỗn loạn.

🩸 Kết cục trận đánh: đại bại của Vương Thông

Toàn bộ quân Minh rút lui qua đường Chúc Động đều bị nghĩa quân chặn đánh quyết liệt. Tham tán quân vụ Trần Hiệp và nội quan Lý Lượng tử trận; bản thân Vương Thông bị thương nặng, cùng tướng Mã Kỳ phải liều mạng mở đường máu qua Ninh Kiều mới chạy thoát về Đông Quan. Một bộ phận khác theo Phương Chính tháo chạy lên bến Cổ Sở rồi cũng lủi về thành.

Về số liệu thương vong, các bộ sử Việt như Đại Việt sử ký toàn thư, Lam Sơn thực lục chép quân Minh bị giết khoảng hơn 5 vạn, bị bắt 1 vạn, vô số khác chết đuối khi cố vượt sông chạy về Đông Quan. Sử Trung Quốc (Minh sử, Minh thực lục) đưa con số khiêm tốn hơn, khoảng 2–3 vạn quân bị giết. Sử gia Phan Huy Lê nhận xét: dù sử quan nhà Minh, nhà Thanh đều thừa nhận quân Minh đại bại, họ vẫn cố giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng của thất bại này.

Dù theo nguồn nào, đây cũng là một tổn thất khủng khiếp đối với quân Minh — cả về nhân lực lẫn khí tài. Sau trận, nghĩa quân thu được vô số ngựa, quân tư, khí giới. Mất mát lớn về vũ khí khiến quân Minh về sau phải phá cả những bảo vật như chuông Quy Điền, vạc Phổ Minh để đúc lại vũ khí, đạn dược.

Vương Thông từ thế chủ động truy diệt nghĩa quân bị đẩy hẳn vào thế bị động: không còn đủ sức phát động bất kỳ cuộc phản công lớn nào, chỉ còn cách đóng chặt cửa thành cố thủ và trông chờ viện binh mới từ phương Bắc.

🏆 Ý nghĩa: bước ngoặt của khởi nghĩa Lam Sơn

Chiến thắng Tốt Động – Chúc Động là một thắng lợi mang tính bước ngoặt. Nó đập tan đạo quân chủ lực mà nhà Minh kỳ vọng dùng để cứu vãn tình thế, khiến quân Minh suy yếu trầm trọng và hoàn toàn mất thế chủ động trên chiến trường.

Ngay khi nhận tin đại thắng, Lê Lợi lập tức từ vùng Thanh Nghệ cấp tốc tiến đại quân ra Bắc, thu phục các châu huyện và siết chặt vòng vây quanh thành Đông Quan. Bộ máy đô hộ của nhà Minh ở Giao Chỉ gần như sụp đổ, chỉ còn cố thủ trong vài thành trì. Chiến thắng trước đạo quân chủ lực của giặc cũng mang về cho nghĩa quân sự ủng hộ mạnh mẽ của các xứ Trung châu, giúp Lê Lợi dễ dàng huy động nhân lực, vật lực tại chỗ.

Từ đây, nghĩa quân Lam Sơn có điều kiện thực hiện trọn vẹn chiến lược 'vây thành, diệt viện': vây chặt Đông Quan và chuẩn bị tiêu diệt đạo viện binh mới. Một năm sau, chiến lược ấy gặt hái thành quả rực rỡ tại Chi Lăng – Xương Giang (1427), buộc Vương Thông phải đầu hàng, dẫn tới Hội thề Đông Quan và sự ra đời của 'Bình Ngô đại cáo'.

Có thể nói, không có Tốt Động – Chúc Động thì khó có được thế trận thuận lợi để đi tới toàn thắng. Vì lẽ đó, Nguyễn Trãi đã khắc ghi chiến công này vào áng thiên cổ hùng văn 'Bình Ngô đại cáo': 'Ninh Kiều máu chảy thành sông, tanh trôi vạn dặm; Tốt Động thây chất đầy nội, nhơ để ngàn năm.'

🗓️ Dòng thời gian

• 1418 — Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa ở Lam Sơn (Thanh Hóa).
• 1424–1425 — Nghĩa quân vào Nghệ An xây dựng lực lượng, làm chủ vùng Thanh – Nghệ – Tân Bình – Thuận Hóa.
• 8/1426 — Lê Lợi chia quân ba đạo tiến ra Bắc, mở rộng địa bàn vùng Trung châu.
• 10/1426 — Cánh quân Lý Triện thắng quân Minh ở Ninh Kiều, Nhân Mục; Vương Thông đem viện binh vào Đông Quan.
• 5–6/11/1426 — Đụng độ mở màn ở Tam La (Cổ Lãm) và Cổ Sở; kế ba mũi tiến công của Vương Thông phá sản.
• 7/11/1426 — Quân Lam Sơn nổ pháo nhử địch, mai phục đại phá quân Minh ở Tốt Động – Chúc Động; Trần Hiệp, Lý Lượng tử trận, Vương Thông bị thương.
• Sau trận — Vương Thông rút về cố thủ Đông Quan; Lê Lợi tiến ra Bắc vây thành, nắm trọn thế chủ động.
• 1427 — Nghĩa quân thực hiện 'vây thành diệt viện', đại thắng Chi Lăng – Xương Giang, kết thúc chiến tranh.

🎖️ Nhân vật tiêu biểu

• Lý TriệnTướng tiên phong đạo Bắc tiến của Lam SơnMột trong các tướng chỉ huy cánh quân tiến ra Bắc, nhiều phen đánh bại quân Minh ở Ninh Kiều, Nhân Mục, ép giặc co về Đông Quan. Ông cùng các tướng chọn thế đất hiểm và bày trận mai phục ở Tốt Động – Chúc Động.
• Đinh LễDanh tướng Lam SơnDẫn 3.000 quân tinh nhuệ ra tiếp viện, cùng Nguyễn Xí trực tiếp chỉ huy đòn mai phục quyết định. Ông là một trong những tướng tài và trung dũng bậc nhất của nghĩa quân Lam Sơn.
• Nguyễn XíTướng trẻ tài năng của Lam SơnĐồng chỉ huy trận mai phục ở Tốt Động. Về sau ông trở thành khai quốc công thần nhà Hậu Lê, có công lớn trong nhiều biến cố triều chính; được lập đền thờ ở huyện Nghi Lộc, Nghệ An.
• Đỗ BíTướng nghĩa quân Lam SơnSát cánh cùng Lý Triện trong suốt chiến dịch Bắc tiến. Công lao của ông được nhân dân ghi nhớ, lập đền thờ (quán Bến) tại vùng Tốt Động.
• Vương ThôngTổng binh, chủ tướng viện binh MinhĐược nhà Minh cử sang cứu nguy cho Giao Chỉ. Vì khinh địch, gạt lời can mà thúc quân tiến vào ổ phục kích, ông đại bại và bị thương tại Tốt Động, phải rút về cố thủ Đông Quan, từ đó mất hẳn thế chủ động.
• Trần HiệpTham tán quân vụ nhà MinhNgười từng can Vương Thông nên đề phòng mai phục, cho trinh sát dò đường trước, nhưng không được nghe theo. Ông tử trận khi quân Minh vỡ trận — cái chết của ông được nhắc tới trong 'Bình Ngô đại cáo'.

📍 Địa danh & ngày nay

• Tốt Động: Vùng đồng chiêm trũng nay thuộc huyện Chương Mỹ, Hà Nội. Còn đình Tốt Động (xây từ thế kỷ 15, di tích cấp quốc gia) và quán Bến thờ tướng Đỗ Bí; gần đó có Dinh Nhà Mồ — nơi tập kết thi hài quân Minh tử trận.
• Chúc Động: Vùng thị trấn Chúc Sơn, huyện lỵ Chương Mỹ cũ, Hà Nội. Cách Tốt Động chừng 5–6 km về phía đông bắc, ngay phía tây Ninh Kiều; nơi hậu quân Minh vượt sông Đáy bị phục binh đánh tan.
• Ninh Kiều: Bến cũ bên sông Đáy thuộc Chương Mỹ, Hà Nội. Nơi diễn ra nhiều trận đánh; tên 'Ninh Kiều' về sau được đặt cho quận trung tâm và bến Ninh Kiều bên sông Hậu ở Cần Thơ để vinh danh chiến thắng.
• Thành Đông Quan: Chính là khu vực Hà Nội ngày nay. Căn cứ trọng yếu nhất của quân Minh ở Bắc Giao Chỉ, nơi Vương Thông rút về cố thủ sau thất bại và bị nghĩa quân vây hãm.

📚 Từ điển thuật ngữ

• Tương kế tựu kế: Mượn chính mưu kế của đối phương rồi xoay ngược lại để đánh lại họ — ở đây là nắm được kế hợp vây của địch rồi chủ động nổ pháo lừa địch vào bẫy.
• Chính binh – kỳ binh: Cách chia quân: 'chính binh' đánh trực diện, 'kỳ binh' đánh bất ngờ, đánh vòng hoặc đánh tập hậu. Vương Thông dùng kỳ binh đi vòng nổ pháo để hợp vây.
• Đánh vu hồi (tập hậu): Cho một cánh quân đi vòng ra phía sau lưng địch để đánh úp, phối hợp với mũi đánh trực diện tạo thế gọng kìm.
• Mai phục (phục binh): Giấu quân ở nơi hiểm yếu, chờ địch lọt vào trận địa rồi bất ngờ đổ ra đánh.
• Trung châu: Tên gọi vùng đồng bằng và trung du Bắc Bộ thời bấy giờ — địa bàn nghĩa quân Lam Sơn nhắm tới khi Bắc tiến.
• Vây thành diệt viện: Chiến lược vừa vây chặt thành để giam chân giặc, vừa tập trung diệt đạo viện binh đến cứu; Tốt Động – Chúc Động tạo tiền đề để áp dụng trọn vẹn chiến lược này.

💡 Có thể bạn chưa biết

• Quân Lam Sơn chỉ khoảng 5.000–10.000 người, đánh bại đạo quân Minh đông gấp nhiều lần do Vương Thông chỉ huy — một mẫu mực 'lấy ít địch nhiều'.
• Nhờ bắt được lính do thám, nghĩa quân nắm trước kế hợp vây của địch rồi 'tương kế tựu kế', chủ động nổ pháo để Vương Thông tưởng nhầm là pháo hiệu của quân mình mà tiến vào ổ phục kích.
• Trời mưa biến cánh đồng chiêm trũng Tốt Động thành bãi lầy, khiến kỵ binh và pháo nặng của quân Minh sa lầy, mất sức chiến đấu.
• Tham tán Trần Hiệp và nội quan Lý Lượng tử trận; Vương Thông bị thương, phải rút về cố thủ Đông Quan.
• Sử Việt chép quân Minh bị giết hơn 5 vạn, bị bắt 1 vạn; sử Trung Quốc ghi 2–3 vạn bị giết — dù theo nguồn nào cũng là một thất bại nặng nề.
• 'Bình Ngô đại cáo' nhắc trực tiếp trận này: 'Ninh Kiều máu chảy thành sông... Tốt Động thây chất đầy nội...'.
• Tên 'Ninh Kiều' sau được đặt cho quận trung tâm và bến Ninh Kiều ở Cần Thơ để vinh danh chiến thắng.

⭐ Ghi nhớ nhanh

• Thời gian – địa điểm: 5–7/11/1426, tại Tốt Động và Chúc Động (Chương Mỹ, Hà Nội ngày nay).
• Chỉ huy quân ta: Lý Triện, Đinh Lễ, Nguyễn Xí, Đỗ Bí (chừng 5.000–10.000 quân).
• Chủ tướng quân Minh: Vương Thông (lực lượng đông gấp nhiều lần).
• Mưu kế then chốt: bắt thám tử → biết kế địch → 'tương kế tựu kế', nổ pháo nhử địch vào ổ mai phục giữa đồng lầy.
• Kết quả: quân Minh đại bại; Trần Hiệp, Lý Lượng tử trận; Vương Thông bị thương, rút về cố thủ Đông Quan.
• Ý nghĩa: bước ngoặt đưa nghĩa quân nắm thế chủ động, mở đường 'vây thành diệt viện' và toàn thắng năm 1427–1428.

❓ Hỏi & đáp mở rộng

• Trận Tốt Động – Chúc Động diễn ra khi nào và ở đâu?Trận đánh diễn ra từ ngày 5 đến 7 tháng 11 năm 1426 (cao trào là ngày 7/11), tại cánh đồng chiêm trũng Tốt Động và vùng Chúc Động, nay thuộc huyện Chương Mỹ, Hà Nội. Đây là tuyến đường bộ ngắn nhất nối Thanh Hóa, Nghệ An với thành Đông Quan.
• Vì sao quân Lam Sơn ít hơn nhiều mà vẫn thắng?Vì nghĩa quân không đánh đối đầu mà dựa vào mưu kế, địa hình và bất ngờ. Họ bắt được thám tử, nắm trọn kế hợp vây của Vương Thông, rồi 'tương kế tựu kế': chủ động nổ pháo để địch tưởng là pháo hiệu của quân mình mà thúc quân tiến vào dải đất hẹp giữa đồng lầy, nơi đã giăng sẵn phục binh. Trời mưa khiến kỵ binh, pháo nặng của địch sa lầy, ưu thế quân đông trở nên vô dụng.
• Vai trò của Trần Hiệp trong trận đánh là gì?Trần Hiệp là tham tán quân vụ của Vương Thông, người đã can rằng địa thế hiểm trở, nên đề phòng mai phục và cho trinh sát dò đường trước. Tiếc rằng Vương Thông cậy quân đông, gạt lời can mà tiến quân. Khi quân Minh vỡ trận, Trần Hiệp tử trận — cái chết của ông được Nguyễn Trãi nhắc tới trong 'Bình Ngô đại cáo'.
• Kết quả cụ thể của trận đánh ra sao?Quân Minh đại bại: theo sử Việt, hơn 5 vạn bị giết, 1 vạn bị bắt, vô số chết đuối khi vượt sông tháo chạy (sử Trung Quốc ghi 2–3 vạn bị giết). Tham tán Trần Hiệp và nội quan Lý Lượng tử trận; Vương Thông bị thương phải mở đường máu chạy về Đông Quan. Nghĩa quân thu được rất nhiều ngựa, vũ khí, khí tài.
• Vì sao đây được coi là trận bước ngoặt của khởi nghĩa Lam Sơn?Vì nó đập tan đạo quân chủ lực mà nhà Minh dùng để cứu vãn tình thế, đẩy Vương Thông vào thế bị động cố thủ. Nghe tin thắng trận, Lê Lợi tiến đại quân ra Bắc vây Đông Quan; nghĩa quân giành được sự ủng hộ của các xứ Trung châu, nắm trọn thế chủ động và có điều kiện thực hiện chiến lược 'vây thành diệt viện', dẫn tới toàn thắng Chi Lăng – Xương Giang năm 1427.
• Trận Tốt Động – Chúc Động được tưởng niệm thế nào ngày nay?Tại huyện Chương Mỹ (Hà Nội) còn nhiều di tích: đình Tốt Động (xây từ thế kỷ 15, di tích cấp quốc gia), quán Bến thờ tướng Đỗ Bí, Dinh Nhà Mồ nơi tập kết thi hài quân Minh. Tên các địa danh trong chiến dịch cũng được đặt cho nhiều nơi, tiêu biểu là bến Ninh Kiều và quận Ninh Kiều ở Cần Thơ, đường Tốt Động ở Đà Nẵng.

📝 Trắc nghiệm ôn tập

1. Trận Tốt Động – Chúc Động diễn ra năm nào?Đáp án: 1426
2. Chủ tướng quân Minh trong trận này?Đáp án: Vương Thông
3. Nghĩa quân nắm được kế hoạch của địch nhờ đâu?Đáp án: Bắt sống thám tử
4. Yếu tố địa hình – thời tiết giúp quân ta?Đáp án: Đồng lầy gặp mưa
5. Sau chiến thắng, Lê Lợi làm gì?Đáp án: Tiến ra Bắc vây Đông Quan